Beton na bunkry i schrony – czy warto i jak się za to zabrać?

Wiele osób uważa, że w dobie rosnących napięć geopolitycznych, widocznych gołym okiem zmian klimatycznych oraz w obliczu niepewności gospodarczej, warto na nowo przyjrzeć się kwestii własnego bezpieczeństwa. Co mamy tutaj na myśli? Przede wszystkim coraz częściej przywodzony temat budowy prywatnych schronów i bunkrów. Jeszcze kilka lat temu wydawał się głównie domeną preppersów czy entuzjastów survivalu, uważany był raczej za wymysł. Dziś zdecydowanie zyskuje na popularności wśród przeciętnych obywateli. Czy zatem posiadanie własnego bunkra ma sens i jest rozsądną inwestycją? Czy beton na bunkry to rzecz o której trzeba myśleć?

Historia pokazuje, że ludzie zawsze przewidując kryzys, szukali różnych sposobów na to by ochronić siebie i swoich bliskich. W średniowieczu były to ukryte piwnice, w czasie II wojny światowej wielu cywilów korzystało ze schronów przeciwlotniczych. Dzisiejsza technologia oraz powszechna dostępność materiałów budowlanych sprawiają, że budowa nowoczesnego prywatnego bunkra jest bardzo realna i stosunkowo łatwa do zrealizowania. Czy jednak warto? Jakie argumenty za i przeciw powinniśmy rozważać? Jakie zagrożenia mogą nas czekać i jak skutecznie się przed nimi zabezpieczyć? W tym artykule przeanalizujemy wszystkie kluczowe aspekty budowy prywatnego schronu oraz to, jak beton – jako fundament takiej konstrukcji – może zapewnić bezpieczeństwo w trudnych czasach.

Czy warto budować bunkier z betonu?

Budowa betonowego bunkra to potężna inwestycja, dzięki której docelowo możemy zyskać pewien poziom ochrony i poczucia bezpieczeństwa, natomiast jeżeli już dojdzie do takiej decyzji, musimy zdawać sobie sprawę z tego jakie potencjalne zagrożenia i koszty się z tym wiążą.

Zanim podejmiesz decyzję o budowie schronu, odpowiedzmy sobie na pytanie co takiego może się stać, że schron będzie potrzebny. Nikogo raczej nie trzeba przekonywać, że współczesny świat jest raczej nieprzewidywalny i potrafi zaskoczyć. Jakie sytuacje są na tyle groźne, niebezpieczne i stresogenne, że z ich powodu warto rozważyć budowę prywatnego schronu? Zdecydowanie będą to konflikty zbrojne, zamieszki i chaos społeczny, awarie infrastruktury, a także w wielu rejonach katastrofy naturalne. Przyroda udowodniła niejednokrotnie, że trzęsienia ziemi, huragany czy powodzie mogą unieszkodliwić normalne funkcjonowanie. Dlatego trzeba wiedzieć jaki beton na bunkry będzie najlepszy.

Plusy i minusy posiadania własnego schronu

Rozważając budowę własnego schronu czy też betonowego bunkra na posesji, warto rozważyć wszystkie za i przeciw. Pozwoli to świadomie podjąć konkretną decyzję. Jakie plusy i minusy posiadania schronu możemy wskazać?

Koszty budowy i utrzymania

Ciężko jednoznacznie wskazać koszt wykonania bunkra i schronu. Dlaczego? Przede wszystkim dlatego, że wynika ona między innymi z wielkości tego schronu, materiałów użytych do jego budowy oraz wyposażenia bunkra. Bardzo prosta konstrukcja to koszt kilkudziesięciu tysięcy (z wyposażeniem), jednak profesjonalne, duże, zaawansowane schrony to setki, a nawet miliony złotych. Czy zatem warto? Odpowiedź na to pytanie zależy od indywidualnej oceny ryzyka. I zasobności portfela. Dla osób żyjących w potencjalnie zagrożonych rejonach lub tych, którzy chcą zapewnić sobie maksymalne bezpieczeństwo, bunkier może być dobrą inwestycją. Jednak dla większości ludzi bardziej opłacalne może być zainwestowanie w alternatywne środki przetrwania, takie jak zapasy, awaryjne źródła energii i odpowiednie szkolenia.

Samodzielna budowa schronu – wybór odpowiedniego miejsca

Jeśli po analizie argumentów za i przeciw jesteśmy zdecydowani wykonać samodzielnie schron, musimy zacząć od wyboru odpowiedniego miejsca. Jakie to miejsce? Jakie musi spełniać wymogi? Na początek zaznaczmy, że można zbudować schron od zera lub zaadaptować istniejącą już przestrzeń. Dla wielu osób naturalną intencją jest przebudowa piwnicy na schron. Jest to tańsze i prostsze rozwiązanie, jednak również mocno ograniczone. Tańsze, ponieważ nie wymaga wykopu i prac stricte konstrukcyjnych, jest szybko i łatwo dostępne, nie trzeba też zagospodarowywać nowego terenu i wszystko pozostaje w bryle budynku. Wady? Ograniczona przestrzeń – mamy tyle miejsca, ile przeznaczyliśmy na piwnicę. Jest to także kwestia mniejszej ochrony przed bezpośrednim zawaleniem budynku na tą piwnicę. Mogą występować również problemy z wentylacją czy odpływem wody, zwłaszcza w budynkach starszej generacji. 

Osobny, budowany od zera bunkier – choć zdecydowanie droższy – to dużo lepsze rozwiązanie, które może zapewnić bezpieczeństwo wielu osobom w komfortowych (na miarę sytuacji) warunkach. Wymaga więcej pracy, czasu i pieniędzy, ale jeśli są takie możliwości – warto. Dlaczego? Możesz taki schron zaprojektować według własnych potrzeb. Wykonując grubsze ściany i zapewniając schronowi solidniejszą konstrukcję, niż klasyczna piwnica, zwiększasz odporność na eksplozję. Wykorzystanie lepszych materiałów na początku to także lepsza izolacja akustyczna i zdecydowanie większa swoboda w rozplanowaniu wnętrza. 

Gdzie zbudować schron? Jaki teren wybrać?

Wybierając teren sprawdź, czy miejsce które chcesz przeznaczyć na budowę schronu spełnia poniższe wymagania. Optymalna głębokość bunkra to co najmniej 2-3 metry głębokości, jednak tak naprawdę przed falą uderzeniową ochroni cię dopiero głębokość 5-6 metrów. Jeśli chodzi o rodzaj gleby, gleby gliniaste są trudniejsze do kopania, jednak uznawane są za stabilniejsze. W przypadku gruntów piaszczystych, należy liczyć się z tym, że będą one wymagały dodatkowego wzmocnienia. 

Warto wziąć pod uwagę, że zbyt bliska lokalizacja bunkrów przy domu może sprawić, że w przypadku sytuacji awaryjnej, budynek zawali się na taki schron, co uniemożliwi dostęp na powierzchnię czy do schronu właśnie. Warto rozważyć co najmniej jedno alternatywne wejście do schronu, na wypadek tego, gdyby pierwsze zawiodło.  Dobrze jest zbadać przed budową poziom wód gruntowych, bowiem zbyt wysoki poziom wód może doprowadzić do poważnych przecieków i konieczności kosztownej hydroizolacji. 

Schron z betonu – wymogi prawne

Czy można zbudować schron bez pozwolenia? To zależy. W Polsce i wielu innych krajach unijnych, budowa dużego schronu wymaga pozwolenia, zwłaszcza jeśli konstrukcja podziemna jest konstrukcją o dużej powierzchni. Mały schron, którego powierzchnia nie przekracza 35m2 można wybudować jako budynek gospodarczy. Nie wymaga to osobnego pozwolenia, jednak trzeba zgłosić taką budowę do urzędu. Większe schrony wymagają pozwolenia na budowę, a co za tym idzie muszą spełnić normy budowlane. W niektórych miejscach, na tzw. obszarach chronionych zbudowanie schronu może okazać się niemożliwe ze względu na odrębne przepisy dotyczące ochrony środowiska. 

Jaki beton na bunkry będzie najlepszy?

Beton jest jednym z najważniejszych materiałów budowlanych przy budowie schronu. Siłą rzeczy, gdy pojawia się temat bunkra, beton od razu intuicyjnie przychodzi nam do głowy. Nie bez powodu. Jest bardzo trwały i odporny na czynniki zewnętrzne – stanowi doskonały fundament bezpieczeństwa konstrukcji. Jaki beton wybrać? My jako producenci betonu doskonale wiemy jak ważna jest jakość betonu i wiemy też, że beton betonowi nie równy. Wybór najlepszego betonu zależy od specyficznych wymagań – odporności na obciążenia, wstrząsy czy czynniki atmosferyczne, jak również i promieniowanie. Najbardziej optymalne są 3 rozwiązania.

Beton B-50 na schron –   wysokowytrzymały beton na bunkry

Beton wysokowytrzymały charakteryzuje się większą odpornością na naciski i uszkodzenia mechaniczne niż tradycyjny beton. Jest idealny w przypadku bunkrów, które muszą wytrzymać ekstremalne warunki, takie jak eksplozje czy ciężkie obciążenia. Jest to mieszanka o wyższej wytrzymałości na ściskanie (ponad 50 MPa). Jego największą zaletą jest…długowieczność. Istotna jest tutaj mniejsza porowatość, która przekłada się na lepszą odporność na wilgoć. Jeśli nie chcemy wykorzystać go na całość budowy, warto stosować go głównie w miejscach szczególnie narażonych na bardzo intensywne działanie sił zewnętrznych, np. stropy czy ściany nośne.

Inna opcja: beton zbrojony

Jeszcze inną opcją jest wybór betonu zbrojonego, który równie dobrze sprawdzi się w przypadku budowy podziemnego bunkra. Betonem zbrojonym nazywamy beton, w którym wykorzystuje się stalowe pręty stanowiące tzw. zbrojenie. Dzięki temu beton jest bardziej odporny na rozciąganie oraz ściskanie. Zbrojony beton umożliwia zdecydowanie korzystniejszą dystrybucję obciążeń, a także zabezpiecza konstrukcję schronu przed pęknięciami. W przypadku budowy bunkra, niezależnie od tego czy jest to samodzielna budowa czy zlecona profesjonalistom, zbrojenie będzie niezbędne. Do betonu można dodać różne dodatki, które poprawiają jego właściwości uszczelniające. W przypadku bunkra istotne jest, aby zapobiec przedostawaniu się wody, wilgoci oraz zanieczyszczeń do wnętrza. W tym celu stosuje się beton z dodatkiem substancji hydrofobowych, takich jak na przykład wodoodporne środki chemiczne, które uszczelniają materiał.

Minimalna grubość ścian i stropu – jakie parametry zapewniają bezpieczeństwo?

Odpowiednia grubość ścian i stropów bunkra jest kluczowa dla zapewnienia jego wytrzymałości i odporności na zewnętrzne zagrożenia. Grubość konstrukcji zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju betonu oraz poziomu ochrony, jaki chcemy osiągnąć. Oto ogólne wytyczne:

Ściany: Minimalna grubość ścian betonowych powinna wynosić co najmniej 20–30 cm, ale w zależności od rodzaju betonu i zagrożeń może wynosić nawet 50 cm lub więcej. W przypadku zastosowania betonu wysokowytrzymałego można zmniejszyć grubość przy zachowaniu wysokiej odporności na obciążenia.

Strop: Strop bunkra, który jest narażony na działanie dużych sił (np. w przypadku eksplozji), powinien mieć minimalną grubość 30–50 cm, z uwagi na konieczność zapewnienia odporności na nacisk z zewnątrz. Stropy budowane na dużych głębokościach (np. 4–6 m) mogą wymagać jeszcze większej grubości.

Fundamenty: Grubość fundamentów zależy od rodzaju gruntu, ale zwykle nie powinny one być cieńsze niż 30 cm. Ważne jest również zapewnienie odpowiedniej szerokości fundamentu, aby równomiernie rozłożyć obciążenia.

Co jeszcze warto uwzględnić w liście produktów, tworzyw i rozwiązań potrzebnych do budowy bunkra?

Poza betonem, do budowy bunkra potrzebne będą także inne materiały i narzędzia. Głównie stal, która posłuży do zbrojenia. Poza tradycyjną stalą, warto wykorzystać również stal nierdzewną, zwłaszcza w miejscach szczególnie narażonych na korozję, np. fundamenty w wilgotnym gruncie. Na ściany schronu mogą przydać się specjalne arkusze blach stalowych czy płyt kompozytowych, dzięki czemu będzie bardziej komfortowo, ale i bezpiecznie. Nie bez znaczenia jest także akustyka i izolacja termiczna.

W bunkrze warto zastosować materiały izolacyjne, takie jak wełna mineralna czy pianka poliuretanowa, które poprawiają komfort termiczny oraz dźwiękochłonność, szczególnie w przypadku przechowywania zapasów żywności i wody. Izolacja jest również ważna, aby minimalizować straty ciepła w chłodniejszych warunkach. Ważnym elementem bunkra jest odpowiedni system wentylacji, który pozwala na zapewnienie świeżego powietrza w zamkniętej przestrzeni. Zastosowanie filtrów węglowych zwiększa ochronę przed zanieczyszczeniami chemicznymi oraz przed kurzem i pyłami.

Budowa schronu – fundamenty i wykopy

Fundamenty są kluczowym elementem bunkra, ponieważ to one przenoszą ciężar konstrukcji na grunt i zapewniają jej stabilność. Przed przystąpieniem do prac ziemnych należy dokładnie przeanalizować rodzaj gleby – grunty piaszczyste mogą wymagać dodatkowego wzmocnienia, a wysoki poziom wód gruntowych może utrudnić budowę.

Wykop powinien być odpowiednio głęboki – zwykle co najmniej 2–3 metry, choć w przypadku schronów o wysokim poziomie ochrony można zejść nawet na 5–6 metrów. Ważne jest, aby ściany wykopu były stabilne i zabezpieczone przed osunięciem. W niektórych przypadkach stosuje się deskowanie lub ścianki szczelne z blachy, aby zapobiec obsuwaniu się gruntu.

Dno wykopu należy odpowiednio wyrównać i utwardzić, stosując warstwę piasku lub żwiru. Następnie wykonuje się betonową płytę fundamentową o grubości minimum 20–30 cm, która będzie stanowić solidną podstawę dla całej konstrukcji. Warto pamiętać o zastosowaniu hydroizolacji, aby zapobiec przenikaniu wody do wnętrza bunkra.

Zbrojenie i szalowanie betonu na schron – wybierz dobry beton na bunkry i działaj

Szalowanie to etap budowy, w którym tworzy się tymczasową formę do wylewania betonu. Wykorzystuje się do tego deski drewniane, płyty OSB lub specjalne panele szalunkowe. Aby ściany bunkra miały jednolitą strukturę i nie ulegały zniekształceniom podczas betonowania, szalunki muszą być solidnie zabezpieczone i precyzyjnie wypoziomowane.

Kolejnym kluczowym krokiem jest zbrojenie betonu. W konstrukcjach bunkrów stosuje się stalowe pręty, które zwiększają wytrzymałość obiektu na obciążenia. Pręty należy układać w siatkę o odpowiednim rozstawie (np. 15×15 cm) i łączyć je drutem wiązałkowym. Szczególną uwagę należy zwrócić na ich prawidłowe zakotwienie w fundamentach i narożnikach, co zapewni spójność konstrukcji oraz jej odporność na pęknięcia.

Jak zapobiec pęknięciom i osłabieniu betonu podczas wylewania?

Aby betonowa konstrukcja była trwała, kluczowe jest równomierne rozprowadzanie mieszanki oraz eliminowanie pustek powietrznych, które mogłyby osłabić ściany. W tym celu stosuje się wibratory do betonu, które skutecznie zagęszczają materiał i usuwają pęcherzyki powietrza.

Temperatura otoczenia również odgrywa istotną rolę w procesie wiązania betonu. Wysoka temperatura może przyspieszyć wysychanie, prowadząc do pęknięć, dlatego warto zabezpieczać beton folią ochronną. Z kolei w temperaturach poniżej 5°C jego struktura może ulec osłabieniu, dlatego należy unikać wylewania w chłodnych warunkach.

Równie ważna jest pielęgnacja betonu po wylaniu. Aby zapobiec nadmiernemu wysychaniu i pękaniu, przez pierwsze dni należy go regularnie nawilżać wodą.

Wykończenie bunkra z betonu

Sama budowa bunkra to nie koniec wyzwań. Taki bunkier trzeba dobrze przemyśleć i zapewnić bezpieczne warunki przebywania w nim. Trzeba pomyśleć między innymi o systemach wentylacji i filtracji powietrza oraz o tym gdzie i w jaki sposób przechowywać zapasy żywności czy wody. Warto rozważyć również sytuacje bardziej awaryjne niż sama przyczyna zejścia do schronu. W związku z tym konieczne jest zamontowanie zasilania awaryjnego oraz ogrzewania. 

Wentylacja i filtracja powietrza w betonowym bunkrze – jak zapewnić sobie bezpieczne przetrwanie?

Oczywiście nie będziemy się tu rozpisywać o różnych typach wentylacji czy samych mechanizmach. Trzeba jednak w tym momencie podkreślić, że jednym z  kluczowych elementów każdego bunkra jest system wentylacyjny. Jego zadaniem jest zapewnienie dopływu świeżego powietrza oraz usunięcie dwutlenku węgla z powietrza. Nie bez znaczenia jest też oczyszczanie powietrzu z zanieczyszczeń. Wskazane jest stosowanie mechanicznej wentylacji z filtrami HEPA, jak również użycie filtrów węglowych, które są w stanie wyeliminować toksyczne substancje chemiczne oraz pyły. Bunkier dobrze jest także wyposażyć w system nadciśnienia, którego zadaniem jest zapobieganie w przedostawaniu się skażonego powietrza do wnętrza bunkra.

Oświetlenie i ogrzewanie

Bunkier powinien być wyposażony w energooszczędne oświetlenie LED, zasilane z głównej sieci oraz alternatywnego źródła, np. paneli słonecznych, agregatu prądotwórczego lub baterii akumulatorowych. W kwestii ogrzewania warto rozważyć piece na paliwo stałe, grzejniki elektryczne na akumulatory lub system ogrzewania pasywnego. Zapas paliwa powinien być przechowywany w bezpiecznych warunkach.

Zapasy żywności i wody – ile i jak przechowywać

Oczywiście trudno przewidzieć ile potrwa sytuacja zagrożenia, o ile w ogóle do takiej dojdzie i jak długo bunkier będzie w użyciu. Jeśli już zdecydowaliśmy się na budowę bunkra, warto dobrze go wyposażyć. Jak wiadomo, woda jest podstawowym zasobem dla człowieka, dlatego trzeba gromadzić ją w bunkrze w szczelnych pojemnikach o długim okresie przydatności. Można tez wyposażyć się w systemy filtracji i uzdatniania. Minimalna komfortowa i bezpieczna ilość wody, to 4 litry na osobę dziennie. Ile jednak dni potrwa kryzys wymagający przebywania w bunkrze? Trudno to oszacować, dlatego lepiej zrobić zdecydowanie za duży zapas. W kwestii produktów żywnościowych, najlepiej sprawdzą się produkty liofilizowane, konserwy czy sucha żywność z długą datą przydatności. Trzeba zapewnić takiej żywności odpowiednie warunki przechowywania – powinno być sucho i chłodno, a przestrzeń powinna być dodatkowo zabezpieczona przed szkodnikami. Na szczęście funkcjonuje coraz więcej firm, które specjalizują się w produkcji żywności survivalowej i produkty te są powszechnie dostępne.

Ergonomia jest kluczem

Ergonomia przestrzeni w bunkrze jest kluczowa. Należy zadbać o funkcjonalne łóżka (np. piętrowe) oraz wygodne materace. Przechowywanie zapasów może odbywać się na metalowych regałach, w skrzyniach hermetycznych oraz na wbudowanych półkach. Ważne jest, aby przestrzeń była zoptymalizowana i pozwalała na swobodny dostęp do niezbędnych rzeczy.

Odpowiednie wyposażenie bunkra może przesądzić o przetrwaniu w ekstremalnych warunkach. Warto zadbać o każdy szczegół i regularnie kontrolować stan zapasów oraz sprzętu.

Możemy podpowiedzieć jaki beton na bunkry wybrać, ale decyzja o budowie zależy tylko od Ciebie

Podjęcie decyzji o budowie prywatnego schronu to poważna inwestycja, wymagająca dokładnego przemyślenia oraz przygotowania. Należy uwzględnić zarówno kwestie techniczne, jak i finansowe, a także dokładnie przeanalizować potencjalne zagrożenia, które mogłyby uzasadniać taką inwestycję.

Współczesny świat pełen jest niepewności, ale czy oznacza to, że każdy z nas powinien mieć własny bunkier? To pytanie pozostaje otwarte. Dla jednych będzie to rozsądna inwestycja w bezpieczeństwo, dla innych zbyt kosztowne i niepraktyczne przedsięwzięcie. Warto jednak pamiętać, że niezależnie od tego, czy zdecydujemy się na budowę schronu, czy nie, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie na różne scenariusze – posiadanie zapasów żywności, wody, alternatywnych źródeł energii i podstawowej wiedzy z zakresu survivalu.

Ostatecznie, decyzja o budowie bunkra powinna wynikać z indywidualnej oceny ryzyka oraz własnych możliwości. Dla jednych będzie to realne zabezpieczenie, dla innych niepotrzebny wydatek. Niezależnie od wyboru, świadomość zagrożeń i umiejętność odpowiedniego reagowania w sytuacjach kryzysowych zawsze będzie najcenniejszym atutem.